10 Günden Fazla Evde Bakıcı Sigortası Nasıl Yapılır?
Bir bakıcı haftada birkaç gün eve geliyor, çocuğunuzla ya da yaşlı yakınınızla ilgileniyor. Ay sonunda ise akla aynı soru geliyor: “Bu çalışma artık sigorta kapsamına girmeli mi?” Aslında kritik eşik sanıldığı gibi “10 günden fazla” değil, ayda 10 gün ve daha fazla çalışma. Bu ayrıntı, hem işverenin yükümlülüğünü hem de bakıcının sosyal güvenlik haklarını değiştiriyor.
Üstelik konu yalnızca prim ödemekten ibaret değil. Emeklilik, sağlık güvencesi, iş kazası, analık ve işsizlik sigortası gibi başlıklar da bu kayıtla bağlantılı. Peki 10 günden fazla evde bakıcı sigortası nasıl yapılır? Ve 2026’da bunun maliyeti ne kadar?
Evde bakıcı sigortasının hukuki temeli nereden geliyor?
Türkiye’de ev hizmetlerinin sosyal güvenlik kapsamına alınmasında önemli dönüm noktası, 6552 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen Ek 9. maddedir. Düzenleme 1 Nisan 2015’te yürürlüğe girdi. Böylece çocuk, yaşlı veya özel bakıma ihtiyacı olan kişilerin bakımını üstlenen kişiler için ev hizmetlerine özgü bir sigortalılık sistemi oluşturuldu.
Sistem iki ayrı çalışma biçimi tanımlıyor:
- Ayda 10 gün ve daha fazla: 4/a kapsamında sigortalılık uygulanıyor.
- Ayda 10 günden az: Esas olarak iş kazası ve meslek hastalığı sigortası üzerinden daha sınırlı bir sistem uygulanıyor.
Bu ayrım, ev hizmetlerinin geleneksel olarak aile içinde ve kayıt dışı yürütülmesinden doğan sosyal güvenlik boşluğunu azaltmayı amaçlıyor. Bugün ise yaşlanan nüfus ve artan bakım ihtiyacı nedeniyle konu çok daha geniş bir sosyal politika meselesine dönüşmüş durumda.
Düşündürücü soru: Evde verilen bakım gerçekten “özel bir aile işi” mi, yoksa toplumun görünmeyen çalışma hayatının bir parçası mı?
10 gün ve üzeri bakıcı sigortası nasıl yapılır?
1. İşveren kaydı oluşturulur
İlk kez ev hizmetlerinde sigortalı çalıştırılacaksa, gerçek kişi işveren olarak e-Devlet üzerinden işyeri tescili yapılabilir. SGK’nın Kolay İşverenlik uygulamasında ev hizmetleri için NACE kodu “9700.10 – Ev içi çalışan personelin işverenleri olarak hane halklarının hizmetleri” olarak belirleniyor.
2. Bakıcının işe giriş bildirimi yapılır
Kolay İşverenlik kapsamına geçildikten sonra bakıcının işe giriş ve gerektiğinde işten ayrılış bildirimi e-Sigorta üzerinden yapılır. SGK, 10 gün ve üzerindeki ev hizmetleri çalışanları için ilgili sigortalılık kodlarının kullanılmasını öngörüyor.
Eski sistemde ise “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge” kullanılıyordu. SGK kaynaklarında, ilk bildirimin çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar yapılması gerektiği belirtiliyor.
3. Çalışma günü ve kazanç doğru bildirilir
Sigorta hesabında yalnızca “bakıcı çalışıyor” demek yeterli değil. Çalışma gün sayısı ve prime esas kazanç doğru bildirilmelidir. Ücret yükseldikçe prim hesabı da buna göre değişir.
4. Prim takip eden ayın sonuna kadar ödenir
SGK’nın açıklamasına göre bildirilen gün ve kazanç üzerinden oluşan prim, çalışmanın gerçekleştiği ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenir. Gün veya kazanç bilgilerinde değişiklik yoksa sistem sonraki dönemlerde buna göre tahakkuk oluşturabilir.
Düşündürücü soru: Birkaç dakikalık işlem için ertelenen kayıt, yıllar sonra bakıcının emeklilik hesabında ne kadar büyük bir fark yaratabilir?
2026’da evde bakıcı sigortası ne kadar?
2026 yılında SGK’nın açıkladığı prime esas günlük kazanç alt sınırı 1.101 TL, aylık alt sınır ise 33.030 TL. 10 gün ve daha fazla çalışan ev hizmetlisi için, teşvikler hesaba katılmadan toplam prim oranı %38,75 olarak açıklanıyor.
- Ayda 10 gün: Asgari kazanç üzerinden yaklaşık 4.266,38 TL
- Ayda 30 gün: Asgari kazanç üzerinden yaklaşık 12.799,13 TL
Bunlar 2026 yılı için SGK’nın yayımladığı alt sınır üzerinden hesaplanan tutarlardır. Ücret, prim teşvikleri, çalışanın emekli olup olmaması gibi unsurlar gerçek ödemeyi değiştirebilir. Örneğin sosyal güvenlik destek primine tabi emekli çalışanlarda SGK’nın 2026 için ayrı oran ve tutarları bulunuyor.
Düşündürücü soru: Sigorta maliyetine bakarken yalnızca bugünkü ödeme mi, yoksa çalışanın gelecekte kazanacağı sosyal güvence de hesaba katılmalı?
Bakıcı sigortalı olunca hangi hakları kazanır?
Ayda 10 gün ve daha fazla çalışanlar 4/a kapsamında değerlendirilir ve sistem, yalnızca iş kazası güvencesinden çok daha geniş bir sosyal koruma sağlar. SGK kaynaklarına göre uzun vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası, iş kazası ve meslek hastalığı ile işsizlik sigortası kapsamı bu yapının içinde yer alır.
Bu nedenle evde bakıcı sigortası yalnızca “SGK primi yatırmak” şeklinde düşünülmemeli; çalışanın sosyal güvenlik sistemine düzenli biçimde dahil edilmesi olarak görülmelidir.
Bakım emeğinin görünmeyen tarafı
Akademik araştırmalar, bakım verenlerin ekonomik, fiziksel, psikolojik ve sosyal zorluklarla karşılaşabildiğini gösteriyor. Türkiye’deki çalışmalarda bakım emeğinin özellikle kadınlar tarafından üstlenildiği ve bu emeğin çoğu zaman görünmez kaldığı vurgulanıyor.
2025’te Türkiye’de 65 yaş ve üzerindeki nüfus 9 milyon 583 bin kişiye ulaştı ve toplam nüfusun %11,1’ini oluşturdu. Ayrıca 7 milyon 46 bin 560 hanede en az bir yaşlı fert bulunuyor. Bu tablo, profesyonel evde bakım ihtiyacının neden yalnızca bireysel değil, demografik bir mesele olduğunu açıkça gösteriyor.
Düşündürücü soru: Yaşlanan nüfus hızla büyürken bakım emeğini hâlâ yalnızca ailelerin kişisel sorumluluğu olarak görmek mümkün mü?
Günümüzde tartışma neden hâlâ bitmedi?
Türkiye’de yasal bir sigorta mekanizması bulunmasına rağmen ev hizmetlerinde kayıt dışılık önemli bir sorun olmaya devam ediyor. ILO’nun Türkiye’ye ilişkin güncel değerlendirmesinde, ev işçilerinin %91’inden fazlasının kayıt dışı çalıştığı belirtiliyor.
Uluslararası ölçekte de tablo çarpıcı: ILO’ya göre dünyadaki ev işçilerinin yalnızca %6’sı kapsamlı sosyal korumaya erişebiliyor. Türkiye açısından bir diğer tartışma da ILO’nun Ev İşçileri Sözleşmesi’nin (C189) henüz onaylanmamış olması.
Dolayısıyla 10 günden fazla evde bakıcı sigortası nasıl yapılır sorusunun cevabı teknik olarak e-Devlet ve SGK işlemlerinde bulunsa da meselenin arka planında çok daha büyük bir tartışma var: bakım emeğinin gerçek bir iş olarak tanınması ve sürdürülebilir sosyal koruma.
Düşündürücü soru: Bir toplumun bakım ihtiyacı büyüdükçe, bakım çalışanlarının sosyal haklarının da aynı hızda büyümesi gerekmiyor mu?
Kaynaklar
- SGK – Kolay İşverenlik ve Ek-9 ev hizmetleri uygulaması
- SGK – 2026 Prime Esas Kazanç Miktarları
- TÜİK – İstatistiklerle Yaşlılar, 2025
- TÜİK – İstatistiklerle Aile, 2025
- ILO – Türkiye’de ev işçilerinin sosyal koruma ve kayıt dışılık durumu
- ILO – Ev İşçileri Sözleşmesi, C189
- İstanbul Gelişim Üniversitesi – Evde bakım verenlerin hak ve ihtiyaçları üzerine araştırma
- Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi – Türkiye’de evde bakım ve bakım verenler üzerine araştırma
Eksik giriş ve çıkış adımlarını netleştir